ChemQ

25 min

Właściwości soli zasadowych

Dysocjacja oraz charakterystyczne reakcje soli zasadowych.

Teoria

Najważniejsze właściwości soli zasadowych

Sole zasadowe zawierają kation metalu oraz anion reszty kwasowej, ale również grupę OH⁻. Powstają zwykle podczas częściowego zobojętniania wodorotlenku przez kwas albo w wyniku hydrolizy niektórych soli metali. Aby podczas częściowego zobojętniania mogła pozostać grupa OH⁻, wyjściowy wodorotlenek musi zawierać co najmniej dwie takie grupy w jednostce wzoru. Dlatego NaOH nie tworzy soli zasadowych.

Wiele soli zasadowych jest trudno rozpuszczalnych w wodzie i występuje jako osady. Ich wzory można zapisywać na różne sposoby; w zadaniach najważniejsze jest rozpoznanie, że zawierają jednocześnie grupę OH i resztę kwasową. Przykładem jest (CuOH)₂CO₃, czyli malachit.

1

Dysocjacja elektrolityczna soli zasadowych

Schemat 1

sól zasadowa → kation hydroksometalu + anion reszty kwasowej

Przykłady

1. Cu(OH)Cl ⇄ CuOH⁺ + Cl⁻

2. Bi(OH)₂NO₃ ⇄ Bi(OH)₂⁺ + NO₃⁻

Warunki, ograniczenia i dodatkowe informacje

  • Wzór soli zasadowej nie oznacza obecności wolnego wodorotlenku w roztworze. Jon OH⁻ jest częścią kationu hydroksometalu, na przykład CuOH⁺.
  • W zadaniach maturalnych nie zapisuje się obowiązkowego „drugiego etapu” dysocjacji kationu hydroksometalu. Dalsze przemiany CuOH⁺ w wodzie zależą od równowag w roztworze i nie są prostą, ogólną regułą dla wszystkich hydroksosoli.
  • Ponieważ wiele soli zasadowych jest słabo rozpuszczalnych, ich dysocjacja w wodzie przebiega tylko w niewielkim stopniu. Zapis pokazuje skład jonowy substancji, a nie gwarantuje powstania stężonego roztworu.
2

Reakcja z kwasem

Schemat 1

sól zasadowa + kwas → sól obojętna + woda

Przykład 1

Cu(OH)Cl + HCl → CuCl₂ + H₂O

Schemat 2

sól zasadowa + odpowiednia ilość kwasu → sól obojętna + woda

Przykłady

1. Cu(OH)Cl + HCl → CuCl₂ + H₂O

2. Bi(OH)₂NO₃ + 2HNO₃ → Bi(NO₃)₃ + 2H₂O

Warunki, ograniczenia i dodatkowe informacje

  • Jony H⁺ zobojętniają grupy OH⁻ obecne w soli zasadowej, dlatego reakcja przypomina reakcję wodorotlenku z kwasem.
  • Ilość potrzebnego kwasu zależy od liczby grup OH w jednostce wzoru soli zasadowej.
3

Reakcja z zasadą

Schemat 1

sól zasadowa + zasada → wodorotlenek metalu↓ + nowa sól

Przykład 1

Cu(OH)Cl + NaOH → Cu(OH)₂↓ + NaCl

Schemat 2

sól zasadowa + zasada → mniej rozpuszczalny wodorotlenek metalu + nowa sól

Przykłady

1. Cu(OH)Cl + NaOH → Cu(OH)₂↓ + NaCl

2. Bi(OH)₂NO₃ + NaOH → Bi(OH)₃↓ + NaNO₃

Warunki, ograniczenia i dodatkowe informacje

  • Taka reakcja ma sens wtedy, gdy powstający wodorotlenek jest trudno rozpuszczalny. Należy to sprawdzić w tabeli rozpuszczalności.
  • Nie jest to uniwersalna reakcja wszystkich soli zasadowych: wodorotlenki amfoteryczne mogą w nadmiarze mocnej zasady dalej reagować, tworząc hydroksokompleksy.
4

Rozkład termiczny wybranych soli zasadowych

Schemat 1

sól zasadowa → tlenek metalu + tlenek kwasowy + woda

Przykład 1

(CuOH)₂CO₃ → 2CuO + CO₂↑ + H₂O

Schemat 2

zasadowy węglan metalu → tlenek metalu + CO₂↑ + woda

Przykłady

1. (CuOH)₂CO₃ → 2CuO + CO₂↑ + H₂O

2. Zn₅(OH)₆(CO₃)₂ → 5ZnO + 2CO₂↑ + 3H₂O

Warunki, ograniczenia i dodatkowe informacje

  • Podane przykłady wymagają ogrzewania. Nie tworzą jednak jednej ogólnej reguły dla wszystkich soli zasadowych.
  • (CuOH)₂CO₃ jest zasadowym węglanem miedzi(II), znanym jako malachit.
  • Rozkład zasadowych węglanów jest ważnym przykładem, ponieważ podczas jednej reakcji usuwane są zarówno woda z grup OH, jak i CO₂ z anionu węglanowego.