ChemQ

30 min

Właściwości tlenków amfoterycznych

Reakcje tlenków amfoterycznych z kwasami, zasadami i wybranymi tlenkami.

Teoria

Najważniejsze właściwości tlenków amfoterycznych

Tlenki amfoteryczne potrafią zmieniać swoje zachowanie w zależności od partnera reakcji. Z kwasami zachowują się jak tlenki zasadowe, natomiast z mocnymi zasadami albo tlenkami zasadowymi wykazują charakter kwasowy.

Ogólnie zalicza się do nich tlenki metali na stopniach utlenienia +3 i +4, a także ZnO, BeO, SnO, PbO i CuO. W zadaniach zwracaj uwagę na warunki reakcji: reakcja w roztworze wodnym i stapianie mogą prowadzić do powstania różnych typów soli.

1

Brak reakcji z wodą

Schemat 1

tlenek amfoteryczny + woda → reakcja nie zachodzi

Przykłady

1. Al₂O₃ + H₂O → reakcja nie zachodzi

2. ZnO + H₂O → reakcja nie zachodzi

Warunki, ograniczenia i dodatkowe informacje

  • Tlenki amfoteryczne nie rozpuszczają się w wodzie i nie tworzą z nią bezpośrednio wodorotlenków.
2

Reakcja tlenku amfoterycznego z kwasem

Schemat 1

tlenek amfoteryczny + kwas → sól + woda

Przykłady

1. Al₂O₃ + 6HCl → 2AlCl₃ + 3H₂O

2. ZnO + 2HNO₃ → Zn(NO₃)₂ + H₂O

Warunki, ograniczenia i dodatkowe informacje

  • W tej reakcji tlenek amfoteryczny zachowuje się jak tlenek zasadowy.
  • Metal z tlenku trafia do kationowej części soli, na przykład Al³⁺ albo Zn²⁺.
3

Reakcja tlenku amfoterycznego z mocną zasadą w roztworze

Schemat 1

tlenek amfoteryczny + mocna zasada + woda → sól kompleksowa

Przykłady

1. ZnO + 2KOH + H₂O → K₂[Zn(OH)₄]

2. Al₂O₃ + 6NaOH + 3H₂O → 2Na₃[Al(OH)₆]

Warunki, ograniczenia i dodatkowe informacje

  • Dotyczy mocnych zasad, na przykład NaOH albo KOH.
  • W roztworze powstają hydroksokompleksy, dlatego zapis produktów różni się od reakcji prowadzonych bez wody.
4

Reakcja tlenku amfoterycznego z mocną zasadą przy stapianiu

Schemat 1

tlenek amfoteryczny + mocna zasada → sól + woda

Przykłady

1. Al₂O₃ + 2NaOH → 2NaAlO₂ + H₂O

2. ZnO + 2KOH → K₂ZnO₂ + H₂O

Warunki, ograniczenia i dodatkowe informacje

  • Taka reakcja zachodzi bez obecności wody, nie w roztworze, i wymaga ogrzewania.
  • Powstają sole typu gliniany albo cynkany, w których metal z tlenku amfoterycznego wchodzi do anionu.
5

Reakcja tlenku amfoterycznego z tlenkiem kwasowym

Schemat 1

tlenek amfoteryczny + tlenek kwasowy → sól

Przykłady

1. Al₂O₃ + P₂O₅ → 2AlPO₄

2. ZnO + SO₃ → ZnSO₄

Warunki, ograniczenia i dodatkowe informacje

  • Tlenek amfoteryczny zachowuje się tutaj jak tlenek zasadowy.
  • Reakcja zwykle wymaga ogrzewania.
6

Reakcja tlenku amfoterycznego z tlenkiem zasadowym

Schemat 1

tlenek amfoteryczny + tlenek zasadowy → sól

Przykłady

1. Al₂O₃ + K₂O → 2KAlO₂

2. ZnO + Na₂O → Na₂ZnO₂

Warunki, ograniczenia i dodatkowe informacje

  • Tlenek amfoteryczny zachowuje się tutaj jak tlenek kwasowy.
  • Reakcja zachodzi przy ogrzewaniu albo stapianiu substratów.
7

Reakcja tlenku amfoterycznego z węglanem

Schemat 1

tlenek amfoteryczny + węglan → sól + tlenek węgla(IV)

Przykłady

1. Al₂O₃ + K₂CO₃ → 2KAlO₂ + CO₂↑

2. ZnO + Na₂CO₃ → Na₂ZnO₂ + CO₂↑

Warunki, ograniczenia i dodatkowe informacje

  • To reakcja prowadzona przy ogrzewaniu, a nie zwykła reakcja w roztworze wodnym.