Tlenki zasadowe to tlenki, którym odpowiadają zasady albo wodorotlenki o charakterze zasadowym. Najczęściej są to tlenki metali na niskich stopniach utlenienia, +1 lub +2.
W zadaniach sprawdzasz, czy tlenek może dać zasadę z wodą, a następnie czy reaguje z kwasem, tlenkiem kwasowym, tlenkiem amfoterycznym albo wodorotlenkiem amfoterycznym.
1
Reakcja tlenku zasadowego z wodą
Schemat 1
tlenek aktywnego metalu + woda → zasada
Przykłady
1. K₂O + H₂O → 2KOH
2. CaO + H₂O → Ca(OH)₂
Warunki, ograniczenia i dodatkowe informacje
- Z wodą reagują głównie tlenki najbardziej aktywnych metali: metali 1. grupy oraz Ca, Sr i Ba z 2. grupy.
- Reakcja zachodzi w warunkach normalnych i towarzyszy jej wydzielanie ciepła; jest egzotermiczna, więc entalpia maleje.
- Tlenki takie jak CuO albo FeO nie tworzą zasad bezpośrednio po dodaniu wody.
- Jeśli tlenek zasadowy nie reaguje z wodą, odpowiedni wodorotlenek otrzymuje się zwykle drogą pośrednią, na przykład przez sól.
2
Reakcja tlenku zasadowego z kwasem
Schemat 1
tlenek zasadowy + kwas → sól + woda
Przykłady
1. CuO + 2HNO₃ → Cu(NO₃)₂ + H₂O
2. K₂O + H₂SO₄ → K₂SO₄ + H₂O
Warunki, ograniczenia i dodatkowe informacje
- To reakcja o charakterze zobojętniania: tlenek zasadowy zachowuje się podobnie jak zasada bez grup OH.
3
Reakcja tlenku zasadowego z tlenkiem kwasowym
Schemat 1
tlenek zasadowy + tlenek kwasowy → sól
Przykłady
1. CaO + CO₂ → CaCO₃
2. 3BaO + P₂O₅ → Ba₃(PO₄)₂
Warunki, ograniczenia i dodatkowe informacje
- Część takich reakcji wymaga ogrzewania.
- Możliwość otrzymania soli zależy między innymi od jej trwałości termicznej.
4
Reakcja tlenku zasadowego z tlenkiem amfoterycznym
Schemat 1
tlenek zasadowy + tlenek amfoteryczny → sól
Przykłady
1. K₂O + Al₂O₃ → 2KAlO₂
2. Na₂O + ZnO → Na₂ZnO₂
Warunki, ograniczenia i dodatkowe informacje
- Reakcja zachodzi bez obecności wody, zwykle podczas stapiania substratów.
- Reakcja wymaga ogrzewania.
- Tlenek amfoteryczny zachowuje się tutaj jak tlenek kwasowy.
- Tlenek amfoteryczny odpowiada za utworzenie reszty kwasowej, ponieważ odpowiadający mu wodorotlenek ma charakter amfoteryczny.
5
Reakcja tlenku zasadowego z wodorotlenkiem amfoterycznym
Schemat 1
tlenek zasadowy + wodorotlenek amfoteryczny → sól + woda
Przykłady
1. Na₂O + 2Al(OH)₃ → 2NaAlO₂ + 3H₂O
2. CaO + Zn(OH)₂ → CaZnO₂ + H₂O
Warunki, ograniczenia i dodatkowe informacje
- Reakcja wymaga ogrzewania i nie jest reakcją w zwykłym roztworze wodnym.